Mercedes stare modele – przegląd klasyków, które warto znać

Mercedes-Benz łączy dwie tradycje: pionierskie prace Karla Benza i Gottlieba Daimlera oraz późniejszy rozwój samochodów, w których osiągi podporządkowano trwałości, bezpieczeństwu i precyzji konstrukcji. Dlatego stare modele tej marki są ważne nie tylko jako klasyki, lecz także jako zapis kolejnych przełomów w motoryzacji.

Początki marki – Benz, DMG i narodziny Mercedesa

Historia zaczęła się jeszcze przed powstaniem firmy Mercedes-Benz. W 1883 roku Karl Benz założył Benz & Cie, a trzy lata później opatentował Patent-Motorwagen Nummer 1. Trójkołowy pojazd miał silnik o mocy 0,75 KM i osiągał około 12 km/h. Konstrukcja przeszła do historii jako jeden z pierwszych samochodów napędzanych silnikiem spalinowym.

Równolegle Gottlieb Daimler i Wilhelm Maybach rozwijali własne silniki. W 1890 roku założyli Daimler-Motoren-Gesellschaft, znane jako DMG. Firma koncentrowała się na szybkich, lekkich jednostkach napędowych i pojazdach przeznaczonych także do rywalizacji sportowej. To właśnie z DMG wywodzi się nazwa Mercedes.

W 1900 roku powstał Mercedes 35 PS, przygotowany między innymi z myślą o wymaganiach Emila Jellinka, przedstawiciela Daimlera na Riwierze Francuskiej. Nazwę zaczerpnięto od imienia jego córki, Mercédès Jellinek. Samochód wyróżniał się dłuższym rozstawem osi, niżej położonym środkiem ciężkości i mocą 35 KM, co odróżniało go od wielu wcześniejszych konstrukcji.

Przed I wojną światową Benz & Cie i DMG pozostawały konkurentami. Benz odpowiadał między innymi za projekt Blitzen-Benz, którego ponad 21-litrowy silnik rozwijał 200 KM i pozwolił po raz pierwszy przekroczyć barierę 200 km/h. DMG rozwijało z kolei silniki wielocylindrowe, rozwiązania wyścigowe i charakterystyczną trójramienną gwiazdę.

Po wojnie popyt na drogie samochody gwałtownie spadł. Kryzys dotknął obie firmy, dlatego w 1924 roku rozpoczęły ścisłą współpracę, a w 1926 roku przeprowadzono pełną fuzję. Powstała marka Mercedes-Benz, która mogła połączyć zaplecze techniczne obu przedsiębiorstw i efektywniej konkurować na zmieniającym się rynku.

Najważniejsze osiągnięcia z okresu poprzedzającego fuzję obejmowały:

• Opatentowanie Patent-Motorwagen Nummer 1 przez Karla Benza w 1886 roku.
• Rozwój szybkich silników przez Gottlieba Daimlera i Wilhelma Maybacha.
• Wprowadzenie nazwy Mercedes wraz z modelem 35 PS.
• Rozwój samochodów wyścigowych, silników wielocylindrowych i konstrukcji o wysokich osiągach.

Złoty wiek inżynierii – lata 30. i 50.

Po utworzeniu Mercedes-Benz marka rozwijała zarówno luksusowe limuzyny, jak i samochody sportowe. W latach 30. pojawiły się nadwozia o konstrukcji bardziej zintegrowanej z podwoziem, niezależne zawieszenie oraz silniki z mechanicznym doładowaniem. Te rozwiązania zwiększały osiągi, ale wymagały dużej precyzji wykonania.

Mercedes-Benz 500K i 540K – luksus z kompresorem

Model 500K z 1934 roku był jednym z najbardziej ekskluzywnych Mercedesów przedwojennych. Jego silnik rozwijał 160 KM po uruchomieniu mechanicznej sprężarki Roots. Sprężarka nie pracowała stale, lecz włączała się przy mocnym wciśnięciu pedału przyspieszenia. Dzięki temu samochód łączył spokojną jazdę z możliwością uzyskania wysokiej mocy.

W 1936 roku pojawił się 540K z powiększoną jednostką napędową. W zależności od trybu pracy silnik osiągał około 117 KM bez doładowania i do 183 KM po włączeniu sprężarki. Dostępne były między innymi wersje coupé, kabriolet i limuzyna. Znaczenie tych modeli nie polegało wyłącznie na prestiżu. Pokazywały, że samochód drogowy może wykorzystywać rozwiązania rozwijane wcześniej w sporcie motorowym.

Mercedes-Benz 260D – diesel w samochodzie osobowym

Mercedes-Benz 260D, zaprezentowany w 1936 roku, był pierwszym seryjnym samochodem osobowym z silnikiem Diesla. Jednostka wysokoprężna zużywała mniej paliwa niż porównywalne silniki benzynowe, co szybko zainteresowało kierowców taksówek. Ten model zapoczątkował drogę, na której diesel stał się jednym z filarów reputacji marki.

Znaczenie 260D wykraczało poza samą oszczędność. Silniki Diesla dobrze pasowały do samochodów pokonujących duże przebiegi, a ich trwałość i charakterystyka pracy miały później wpływ na popularność wielu klasycznych Mercedesów, szczególnie modeli użytkowanych jako taksówki i samochody flotowe.

Mercedes-Benz 300 SL Gullwing – technika wyścigowa na drodze

300 SL z 1954 roku należy do najbardziej rozpoznawalnych starych modeli Mercedesa. Charakterystyczne drzwi unoszone do góry wynikały z konstrukcji przestrzennej ramy rurowej, która ograniczała możliwości zastosowania tradycyjnych drzwi. Nie był to więc wyłącznie zabieg stylistyczny.

Samochód zapisał się w historii także dzięki bezpośredniemu wtryskowi paliwa, zastosowanemu w seryjnym aucie po raz pierwszy. Wtrysk pozwalał precyzyjniej dozować paliwo niż gaźniki, co poprawiało osiągi i sprawność silnika. 300 SL stał się przykładem połączenia doświadczeń wyścigowych, lekkiej konstrukcji i rozwiązań, które wcześniej nie trafiały do samochodów drogowych.

Od luksusu do trwałości – klasyki lat 60. i 80.

W kolejnych dekadach Mercedes-Benz rozwijał dwie równoległe linie. Z jednej strony powstawały kosztowne limuzyny, takie jak model 600, z drugiej – samochody produkowane na większą skalę, które budowały opinię marki odpornej na intensywną eksploatację.

Model 600 z 1963 roku był pokazem możliwości technicznych firmy. Oferował między innymi rozbudowane sterowanie hydrauliczne, klimatyzację, elektrycznie regulowane szyby i fotele oraz mocny silnik V8. Równocześnie seria SL, w tym 230 SL Pagoda i późniejszy R107, łączyła sportowy charakter z komfortem używania na co dzień.

W116 – pierwsza klasa S i nowy poziom bezpieczeństwa

Mercedes-Benz W116, produkowany od 1972 roku, był pierwszą generacją oficjalnie określaną jako klasa S. Model wyróżniał się dopracowanym nadwoziem, szeroką gamą silników oraz rozwiązaniami bezpieczeństwa. Wśród nich znalazły się poduszka powietrzna, napinacze pasów i układ ABS.

ABS ogranicza blokowanie kół podczas hamowania. Kierowca zachowuje wtedy większą możliwość kierowania samochodem, nawet gdy musi gwałtownie zahamować. Wprowadzenie tego systemu do luksusowego Mercedesa było ważnym krokiem od czysto mechanicznej inżynierii do elektronicznego wspierania kierowcy.

W123 – samochód, który zbudował reputację trwałości

W123 zadebiutował w 1976 roku i szybko stał się jednym z najważniejszych modeli w historii marki. Dostępny jako sedan, kombi, coupé i limuzyna, odpowiadał na potrzeby prywatnych użytkowników, firm oraz taksówkarzy. Wersje wysokoprężne wzmacniały opinię Mercedesa jako samochodu zdolnego do pokonywania dużych przebiegów.

O sukcesie W123 zdecydowały nie pojedyncze efektowne rozwiązania, lecz suma cech: solidna konstrukcja, łatwość wieloletniej eksploatacji, szeroka gama nadwozi i silników oraz wysoki poziom bezpieczeństwa jak na swoją epokę. To przykład masowo produkowanego klasyka, którego znaczenie wynika przede wszystkim z trwałości i skali oddziaływania, a nie z rzadkości.

W124 i R129 – elektronika wchodzi do głównego nurtu

W124, wprowadzony w 1984 roku, rozwinął filozofię W123, ale zastosował nowocześniejsze rozwiązania konstrukcyjne. W wyposażeniu pojawiały się między innymi ABS, system kontroli trakcji ASR, napinacze pasów i poduszki powietrzne. Samochód uchodził za dopracowany technicznie, ponieważ jego konstruktorzy skupili się na trwałości, bezpieczeństwie i stabilnym zachowaniu podczas jazdy.

Ważnym modelem tej epoki był także SL R129 z 1989 roku. Otrzymał elektrycznie składany miękki dach oraz możliwość zastosowania twardego hardtopu. Pokazywał, że elektronika może zwiększać komfort i bezpieczeństwo również w samochodzie sportowym, bez rezygnacji z klasycznej mechaniki układu napędowego.

Najważniejsze modele tej epoki można zestawić według ich wpływu na rozwój marki:

Za klasyczne Mercedesy tej generacji uznaje się je z kilku konkretnych powodów:

• Łączyły wysoką trwałość mechaniczną z coraz bardziej zaawansowaną elektroniką.
• Były wykorzystywane zarówno prywatnie, jak i w taksówkach oraz flotach.
• Oferowały wiele wersji nadwoziowych, silnikowych i wyposażeniowych.
• Wpłynęły na sposób, w jaki kierowcy oceniali niezawodność samochodów klasy wyższej.

Mercedes w latach 90. – wejście w epokę elektroniczną

Mercedes-Benz W140, zaprezentowany w 1991 roku, był technologicznym krokiem naprzód względem wcześniejszej klasy S. Duże nadwozie skrywało rozbudowane wyposażenie, systemy komfortu i rozwiązania elektroniczne, które stopniowo zmieniały sposób prowadzenia samochodu.

W140 jest szczególnie ważny ze względu na system ESP. Był pierwszym modelem seryjnie wyposażonym w ten układ, który pomaga ograniczać utratę stabilności przez przyhamowanie wybranych kół i zmniejszenie momentu napędowego. ESP stało się później jednym z najważniejszych systemów bezpieczeństwa czynnego w motoryzacji.

W latach 90. pojawiły się także klasa C jako następca modelu 190 oraz SLK z metalowym składanym dachem. Były to już konstrukcje należące do nowocześniejszej epoki, ale ich rozwiązania wyrastały z doświadczeń zdobytych przy starszych Mercedesach: od silników Diesla i trwałych zawieszeń po ABS, poduszki powietrzne i kontrolę stabilności.

Dlaczego stare modele Mercedesa nadal są ważne?

Najciekawsze Mercedesy nie tworzą jednej kategorii. 300 SL jest przede wszystkim inżynierskim i sportowym symbolem, 500K pokazuje rozwój luksusowych samochodów z doładowaniem, 260D zapoczątkował historię osobowych diesli, a W123 i W124 udowodniły, że zaawansowany samochód może być także trwałym narzędziem codziennej pracy.

Ich wspólną cechą pozostaje sposób projektowania. Mercedes-Benz stopniowo przechodził od pionierskich silników i mechanicznych układów do aktywnego bezpieczeństwa sterowanego elektroniką, ale nie porzucił nacisku na solidność konstrukcji. Właśnie ta ciągłość sprawia, że stare modele marki pozostają ważne dla kolekcjonerów, historyków motoryzacji i kierowców zainteresowanych rozwojem techniki.